ترمینال شمش‌خور رعد

ترمینال شمش‌خور رعد چیست؟

ترمینال شمش‌خور رعد یکی از انواع ترمینال‌های ریلی پیچی برای برقراری اتصال میان هادی‌های حامل جریان بالا در تابلوهای برق است. این محصولات با نام‌های ترمینال جریان بالا، ترمینال شمشی و ترمینال سری RTB نیز شناخته می‌شوند. طراحی این خانواده برای مدارهایی انجام شده است که ظرفیت ترمینال‌های ریلی معمولی پاسخ‌گوی جریان یا سطح مقطع کابل نیست و اتصال کابل‌های قدرت باید به‌صورت مکانیکی محکم، منظم و قابل‌دسترسی اجرا شود.

ترمینال‌های سری RTB روی ریل استاندارد TH35 نصب می‌شوند و امکان قرارگیری آن‌ها در کنار سایر تجهیزات و ترمینال‌های ریلی تابلو را فراهم می‌کنند. ولتاژ نامی 1000V، ولتاژ ضربه‌ای قابل تحمل 8kV، اتصال پیچی و بدنه عایقی پلی‌آمید از مشخصات مشترک مدل‌های بررسی‌شده هستند. مدل‌های درخواستی شامل RTB70، RTB95-120 و RTB185-240 می‌شوند که به‌ترتیب برای جریان‌های نامی 192A، 232A و 415A در نظر گرفته شده‌اند. مشخصات RTB70 و RTB95-120 در صفحات رسمی شرکت رعد ثبت شده است.

در نام‌گذاری بازار، مدل RTB95-120 گاهی به‌اختصار RTB95 نوشته می‌شود. همچنین عبارت‌های RTB185-240 و RTB240 به یک محصول در سایز 185 تا 240 اشاره دارند و دو مدل مستقل نیستند. بنابراین ایجاد دو صفحه جداگانه برای RTB185-240 و RTB240 می‌تواند موجب تولید محتوای تکراری و سردرگمی خریدار شود. بهتر است RTB240 به‌عنوان نام رایج یا نام جایگزین مدل RTB185-240 در همان صفحه محصول درج شود. این تطبیق نام در مشخصات عرضه‌کنندگان تخصصی این محصول نیز دیده می‌شود.

کاربرد و نحوه عملکرد ترمینال شمش‌خور رعد

در این ترمینال‌ها، انتهای کابل قدرت به کابل‌شوی متناسب مجهز می‌شود و کابلشو به کمک پیچ روی بخش هادی ترمینال بسته خواهد شد. جریان از طریق مجموعه هادی داخلی میان دو سمت ترمینال عبور می‌کند. اتصال پیچی در صورت انتخاب صحیح کابلشو و اجرای اصولی، سطح تماس مناسبی ایجاد می‌کند و از پراکندگی رشته‌های هادی در محل اتصال جلوگیری خواهد کرد.

بدنه پلی‌آمیدی، بخش‌های فلزی را از بدنه تابلو و تجهیزات مجاور جدا می‌کند. خود ترمینال نیز روی ریل TH35-7.5 یا TH35-15 قرار می‌گیرد تا اتصال علاوه بر عملکرد الکتریکی، از نظر مکانیکی منظم و ثابت باشد. برای پوشاندن کابلشوها و قسمت‌های برق‌دار می‌توان از کاور مخصوص هر سایز استفاده کرد. مدل‌های اصلی در صفحات رسمی رعد با عنوان «بدون کاور» معرفی شده‌اند؛ بنابراین هنگام خرید باید وجود یا نبود پوشش حفاظتی در بسته‌بندی بررسی شود.

مزایا و ویژگی‌های مهم سری RTB

یکی از مهم‌ترین مزایای ترمینال شمش‌خور رعد، امکان اجرای اتصال کابل‌های قدرت روی ریل متداول تابلو برق است. به این ترتیب، نیازی به نصب پراکنده اتصالات قدرت در نقاط مختلف بدنه تابلو نیست و مسیر ورودی و خروجی کابل‌ها با نظم بیشتری قابل طراحی خواهد بود.

اتصال پیچی این خانواده برای مدارهایی مناسب است که پایداری مکانیکی اتصال اهمیت دارد. شرکت رعد در معرفی محصولات سری RTB به استفاده از سیستم کلمپینگ فولادی، پوشش مناسب قطعات فلزی و استحکام اتصال روی ریل اشاره کرده است. قابلیت استفاده از شماره ترمینال NS10 نیز شناسایی مسیرها را در زمان مونتاژ، تست و تعمیرات آسان‌تر می‌کند.

ولتاژ نامی 1000V و ولتاژ ضربه‌ای 8kV، امکان استفاده از این محصولات را در بسیاری از تابلوهای توزیع و قدرت فراهم می‌کند؛ بااین‌حال انتخاب ترمینال فقط براساس ولتاژ انجام نمی‌شود. جریان طراحی مدار، سطح مقطع هادی، نوع کابلشو، اندازه سوراخ کابلشو، فضای قابل‌استفاده داخل تابلو و شرایط حرارتی نیز باید بررسی شوند.

تفاوت ترمینال شمش‌خور با ترمینال ریلی معمولی

ترمینال‌های ریلی معمولی سری RTP بیشتر برای اتصال مستقیم سیم یا کابل لخت‌شده در سطح مقطع‌های پایین‌تر استفاده می‌شوند. در مقابل، ترمینال‌های شمش‌خور RTB برای اتصال کابل‌های قدرت و جریان‌های بالاتر طراحی شده‌اند و سیم‌گیری آن‌ها معمولاً به کمک کابلشو و اتصال پیچی انجام می‌شود.

تفاوت دیگر به ابعاد و فضای نصب مربوط است. ترمینال جریان بالا به دلیل اندازه هادی، فاصله‌های عایقی و ابعاد کابلشو، فضای بیشتری نسبت به ترمینال‌های فرمان یا ترمینال‌های ریلی کوچک اشغال می‌کند. این افزایش ابعاد یک محدودیت طبیعی در طراحی تابلو است؛ اما دسترسی مناسب‌تر به محل اتصال کابل‌های قطور و امکان استفاده از کاور حفاظتی را فراهم می‌کند.

در مقایسه با اتصال مستقیم کابلشو به یک پیچ نصب‌شده روی بدنه یا شمش تابلو، ترمینال RTB آرایش ریلی و ماژولار منظم‌تری ایجاد می‌کند. بااین‌حال این محصول جایگزین تمام انواع شینه‌های توزیع نیست؛ زیرا وظیفه اصلی آن ایجاد یک اتصال عبوری مطمئن میان هادی‌های قدرت است، نه ایجاد چندین انشعاب مشترک مانند شینه توزیع.

تفاوت مدل‌های RTB70، RTB95 و RTB240

مدل RTB70 با جریان نامی 192A، گزینه کوچک‌تر میان مدل‌های درخواستی است و برای کابل‌ها و مدارهایی انتخاب می‌شود که در محدوده ظرفیت این ترمینال قرار دارند. مدل RTB95-120 که در بازار با نام RTB95 نیز عرضه می‌شود، جریان نامی 232A دارد و برای سطح مقطع بالاتر طراحی شده است.

مدل RTB185-240 یا RTB240 با جریان نامی 415A، بزرگ‌ترین گزینه در میان مدل‌های موردنظر است. محدوده اتصال اعلام‌شده برای این مدل، کابل‌های 25 تا 240mm² به‌همراه کابلشو است؛ اما انتخاب سطح مقطع نهایی باید براساس جریان واقعی مدار و محاسبات تابلو انجام شود، نه صرفاً حداکثر ظرفیت مکانیکی ترمینال.

عدد درج‌شده در نام ترمینال همواره معادل جریان نامی آن نیست. برای نمونه، RTB70 دارای جریان نامی 192A است و مدل RTB240 جریان نامی 415A دارد. به همین دلیل نباید عدد مدل را به‌عنوان مقدار آمپراژ محصول در مشخصات سایت درج کرد.

گروه مصرف‌کنندگان

ترمینال‌های شمش‌خور رعد برای تابلو‌سازان، پیمانکاران برق صنعتی، سازندگان ماشین‌آلات، واحدهای نگهداری کارخانه‌ها، تکنسین‌های تابلو برق و مجریان سیستم‌های توزیع قدرت مناسب هستند. این محصولات در تابلوهای توزیع، تابلوهای اصلی و فرعی، تابلوهای کنترل موتور، ورودی و خروجی فیدرها و تجهیزات قدرتی که به اتصال کابل‌های با سطح مقطع بالا نیاز دارند، قابل استفاده‌اند.

نکات مهم هنگام خرید ترمینال شمش‌خور رعد

پیش از سفارش، مدل و کد فنی درج‌شده روی کالا با نقشه تابلو تطبیق داده شود. نوع کابل‌شوی DIN 46234 یا DIN 46235، قطر سوراخ کابل‌شو و اندازه پیچ اتصال نیز باید کنترل شود. برای نمونه، کابل‌شوهای قابل استفاده در RTB240 بسته به استاندارد ساخت، بازه‌های متفاوتی دارند.

همراه‌بودن کاور محافظ، بست انتهایی، شماره ترمینال و نگهدارنده لیبل را نیز بررسی کنید؛ زیرا این قطعات ممکن است جداگانه فروخته شوند. در مدل RTB240 باید فضای طولی کافی برای بدنه 253 میلی‌متری، خم کابل و عملیات نصب کابل‌شو پیش‌بینی شود.

شرایط نگهداری

ترمینال باید در محیط خشک، دور از رطوبت مداوم، گردوغبار رسانا، بخارات خورنده و ضربه مکانیکی نگهداری شود. در سرویس‌های دوره‌ای تابلو، سلامت عایق، کاور، کابل‌شو و استحکام اتصال در حالت کاملاً بی‌برق بررسی شود. هرگونه تغییر رنگ ناشی از حرارت، ترک‌خوردگی عایق یا شل‌شدن اتصال باید پیش از راه‌اندازی مجدد برطرف شود.